RZEPKI
Kącik dla rodziców
Rozwój dziecka w 5 roku życia
Piąty rok życia przynosi ugruntowanie nabytych wcześniej umiejętności. Dziecko doskonali sprawności, które pozwalają mu samodzielnie funkcjonować. Jest w stanie rozmawiać z rówieśnikami i dorosłymi, a także komunikować swoje emocje. Dziecko staje się gotowe do podjęcia nauki w szkole.
Rozwój motoryczny (ruchowy)
W tym wieku dziecko jest już gotowe, aby nauczyć się nowych sprawności: jazdy na łyżwach, nartach, pływania i tańca. Dziecko także jest w stanie jeździć na dwukołowym rowerku. Dodatkowym atutem jest zdolność powtarzania sekwencji ruchowych, co jest ważne ze względu na dalszy rozwój poznawczy i językowy. Dziecko bez trudu także wbiega po schodach krokiem naprzemiennym, skacze na jednej nodze i potrafi utrzymywać równowagę stojąc na jednej nodze z zamkniętymi oczami. 5-latek osiąga już pełną samoobsługę (odpinanie i zapinanie guzików, rozbieranie i ubieranie się, czynności higieniczne) i precyzyjne ruchy dłoni pozwalające na dokładne wycinanie, rysowanie i malowanie. W tym wieku zauważalne są też różnice płciowe dotyczące sprawności manualnych. Dziewczynki mają lepszą kontrolę nad mięśniami dystalnymi, czyli oddalonymi od centrum ciała, co wpływa np. na ładniejsze pismo. U chłopców natomiast przewaga jest widoczna w rzutach do celu oraz łapaniu piłki. Źródła tych różnic stanowią uwarunkowania mózgowe i hormonalne.
Rozwój poznawczy
Na tym etapie funkcje wzrokowe i słuchowe ulegają dalszemu usprawnianiu. 5-latek potrafi dobierać obrazki według wzorów tematycznych i atematycznych, kategoryzować, wykluczać element ze zbioru oraz uzupełniać szeregi. Pod koniec piątego roku życia dzieci rozwijają świadomość metajęzykową. W tym czasie przedszkolak może zacząć naukę języka obcego metodą komunikacyjną, pod warunkiem że opanował już język ojczysty. Dziecko potrafi już różnicować głoski w wyrazach, tworzyć przymiotniki, czasowniki oraz rymy.
Rozwój mowy
Na początku piątego roku życia system językowy dziecka jest już prawie ukształtowany. Dziecko potrafi już wymawiać wszystkie głoski z wyjątkiem [r], która pojawi się rok później. Przedszkolaki w tym okresie są w stanie opowiedzieć co działo się w czasie przeszłym, teraźniejszym i przyszłym. Potrafią budować spójne i poprawne gramatycznie zdania złożone nawet z 7 elementów. Mowa dziecka powinna być już całkiem zrozumiała dla otoczenia. Dziecko używa około 2000-3700 słów. Piąty rok życia to nadal wiek pytań – dlatego nadal należy udzielać dziecku wyczerpujących odpowiedzi. Pod koniec tego okresu dziecko potrafi już tworzyć wyrażenia przenośne i porównania.
Rozwój zabawy
5-latek jest już gotowy bawić się w gry z regułami. Rozumie sens ich przestrzegania i kolejność działań oraz osób w zabawie. Zabawy oparte na naśladowaniu stają się dłuższe i bogatsze w nowe sytuacje i słownictwo jakim dziecko operuje. Z 5-latkiem można grać w Piotrusia, warcaby, domino i proste gry planszowe typu Chińczyk. W zabawie widoczna jest silnie uwarunkowana różnica płciowa między chłopcami i dziewczynkami.
Rozwój społeczny i emocjonalny
Piąty rok życia to ostateczny czas na ukształtowanie się kompetencji społecznej, która potrzebna będzie, gdy dziecko rozpocznie naukę w szkole. Dziecko jest już gotowe do radzenia sobie z nowymi sytuacjami, zaczyna kontrolować swoje odpowiedzi i zastanawia się nad nimi. Coraz większego znaczenia nabiera dla niego grupa i opinie rówieśników na temat zachowania czy wyglądu. Stopniowo wyłącza się autorytet rodziców, a włączają autorytety zewnętrzne. Mimo to, dzięki wiedzy i obecności rodzica, nasza pociecha czuje się bezpiecznie w otaczającym świecie. W tym okresie zauważalne są też predyspozycje płciowe do pewnych zachowań. Chłopcy mają więcej energii, są czasem agresywni i nadpobudliwi. Dziewczynki natomiast są spokojniejsze i mniej konfliktowe. Dochodzi do dalszego rozwoju moralnego. Dziecko potrafi kontrolować wszystkie emocje i zachowania. Wie, czego oczekuje od niego otoczenie w danej sytuacji. Zaczyna używać form grzecznościowych typu: pan/i, proszę, dziękuję, przepraszam.
W wyżej opisanych sytuacjach obserwujemy prawidłowy rozwój dziecka, który jest również kwestią indywidualną. Niektóre dzieci nabywają szybciej, a inne wolniej nowe umiejętności.
Do specjalisty (logopedy, pedagoga, psychologa, fizjoterapeuty, terapeuty SI) należy udać się, gdy dziecko:
– mówi bezdźwięcznie np. „foda” zamiast „woda”,
– nieprawidłowo wymawia głoski (z wyjątkiem [r]),
– nie reaguje na polecenia,
– myli kolejność sylab w wyrazach, upraszcza słowa,
– nie nawiązuje kontaktu wzrokowego,
– jest agresywne dla otoczenia,
– ma problemy z koordynacją ruchową,
– nie panuje nad emocjami,
– jąka się lub zacina,
– nie potrafi funkcjonować w grupie/ wycofuje się z kontaktów,
– reaguje lękiem na niektóre bodźce słuchowe, dotykowe, nie lubi określonych smaków czy zapachów,
– ma problemy z równowagą,
– śpi z otwartą buzią, chrapie.
Oprac. mgr Magdalena Chomiuk
Bibliografia:
- Cieszyńska J., Korendo M., Wczesna interwencja terapeutyczna, Kraków 2017.
Źródło:
https://centrumterapiidzieci.pl/rozwoj-umiejetnosci-5-latkow/https://centrumterapiidzieci.pl/rozwoj-umiejetnosci-5-latkow/ [07.09.2025]
Rozwój dziecka w 6 roku życia
Dziecko kończąc przedszkole powinno już być w pełni gotowe do podjęcia nauki szkolnej. Jego umiejętności poznawcze i emocjonalne zapewniają mu prawidłowe funkcjonowanie w nowej grupie rówieśniczej oraz dostosowywanie się do nowych reguł. Jeśli chcesz wiedzieć jakich umiejętności należy oczekiwać od 6-latka, zapraszam do lektury.
Rozwój motoryczny
W zakresie ruchowym 6-latek potrafi już naprawdę dużo. Nie straszne mu przeskakiwanie przeszkód, bieganie po schodach, skakanie na skakance, które wymaga precyzyjnych i skoordynowanych ruchów całego ciała, oraz zachowywanie równowagi podczas stania na jednej nodze z zamkniętymi oczami. Mały „akrobata” może nawet wykonywać proste przewroty, gwiazdy czy próbować stawać na rękach. Łapanie i chwytanie piłki nie stanowi najmniejszego problemu dla naszego 6-latka. W zakresie motoryki małej potrafi wykonywać precyzyjne ruchy dłoni podczas lepienia z plasteliny, wycinania złożonych kształtów, konstruowania ludzików z kasztanów czy tworzenia wydzieranek. Do tego ma już w pełni ukształtowany chwyt pisarski, dzięki czemu może podjąć naukę pisania liter, rysować bogate w szczegóły rysunki tematyczne i kolorować bez wychodzenia za linie. Samodzielnie wykonuje wszystkie czynności samoobsługowe i higieniczne.
Rozwój poznawczy
Percepcja wzrokowa 6-latka jest już na tyle rozwinięta, że bez trudu potrafi odwzorowywać skomplikowane wzory na płaszczyźnie, wskazywać brakujący element wzoru, dokańczać sekwencje, odnaleźć różnice między obrazkami, nazywać i wskazywać kilkanaście kolorów, a także bez pomyłek odnajdywać drogę w labiryntach. Dziecko w tym wieku prawidłowo orientuje się w schemacie własnego ciała, w lewej i prawej stronie, w kierunkach góra-dół, a także określaniu stosunku przedmiotów względem siebie (nad, obok, pomiędzy itp.).
Percepcja słuchowa pozwala dziecku określać cechy dźwięków takie jak: wysokość i długość. 6-latek powinien umieć odtworzyć ze słuchu prosty kilkuelementowy rytm, a także dokonać głoskowej i sylabowej analizy i syntezy wyrazów. Chętnie uczy się ze słuchu rymowanek i wierszyków, a nawet samodzielnie tworzy rymy. Samodzielnie wyodrębnia wyrazy w zdaniu. Potrafi kategoryzować obiekty na budowle, rośliny, zwierzęta, meble, jedzenie itp. Dobrze rozwinięta pamięć pozwala na liczenie nawet do 100 oraz wykonywanie prostych działań matematycznych, takich jak dodawanie i odejmowanie w zakresie 10. 6-latek utrzymuje długi czas koncentracji na zadaniu, a także samodzielnie wyciąga wnioski. Sześciolatek potrafi napisać swoje imię i zna obraz graficzny niektórych liter.Rozwój mowy
Ta sfera również powinna być w pełni ukształtowana pod względem wymowy jak i gramatyki. W 6 roku życia pojawia się najtrudniejsza ze wszystkich głosek – r. Dziecko powinno budować długie zdania złożone, w czasie przeszłym, teraźniejszym i przyszłym poprawne pod względem gramatycznym i składniowym. Ma bogaty zasób słów, posługuje się od 2500 do 4666 słów, poszerza zasób słownikowy o określenia odnoszące się do zagadnień przyrodniczych, społecznych, zdrowotnych, itp. Posługuje się formułami językowymi dostosowanymi do sytuacji: wita się, prosi o coś, zwraca się w sposób właściwy do osób dorosłych, dlatego w tym okresie można już wymagać od dzieci mówienia pan/pani. Narracja 6-latka jest bogatsza w szczegóły. Dziecko potrafi również zapamiętać i wykonać polecenie złożone z 3-elementów np. „połóż najpierw ołówek na krześle, potem otwórz drzwi, a potem przenieś mi książkę, która leży na stole”.
Rozwój zabawy
W tym okresie pojawia się pełna zdolność do zabaw tematycznych. Zabawa jest
rozbudowana i zorganizowana w ciąg zdarzeń. Jest również znacznie dłuższa i bardziej powtarzalna niż w przypadku dzieci młodszych. 6-latki chętnie bawią się na świeżym powietrzu w zabawy ruchowe, grają w klasy, w piłkę, sami wymyślają sobie zawody w robieniu określonej rzeczy. Lubią rywalizację. Podobnie jest w przypadku gier planszowych czy karcianych, w których 6-latki bez trudu się odnajdują. Czasem nawet zaczynają oszukiwać, byle tylko osiągnąć wygraną.Rozwój społeczno-emocjonalny
6-latek potrafi rozmawiać z dorosłymi i rówieśnikami w dojrzały sposób. Nie przerywa, kiedy ktoś mówi oraz aktywnie słucha. Uwielbia współzawodnictwo w grach. Potrafi działać w parze. Zwykle ma już swoich ulubionych kolegów i tych, których lubi mniej. Dla 6-latka bardzo ważny jest autorytet osoby dorosłej, nierzadko nie będącej rodzicem. W tym wieku dziecko potrafi już w pełni panować nad swoimi emocjami, a nawet ukrywać swoje prawdziwe uczucia. Staje się świadome, tego czego oczekują inni oraz jakie zachowania są właściwe. Dlatego też dzieci czasem naginają fakty, aby uniknąć ewentualnej kary.
Pamiętaj, że każde dziecko rozwija się indywidualnie. Nie musisz porównywać swojej pociechy do dzieci sąsiadów. Jeśli Twój 6-latek nie przejawia jednej lub dwóch umiejętności z wymienionych lub wykonuje je mniej dokładnie, najprawdopodobniej nie masz się czym martwić. Nie mniej jednak zawsze warto zasięgnąć porady specjalisty, aby upewnić się, że dziecko rozwija się w sposób prawidłowy i w wieku 7-lat będzie mogło podjąć naukę w szkole.
Koniecznie skonsultuj się ze specjalistą (logopedą, psychologiem, pedagogiem, terapeutą SI, czy nawet lekarzem), jeśli sześciolatek:
– mówi bezdźwięcznie np. „fota” (woda), „tom” (dom),
– myli słuchowo głoski podobnie brzmiące,
– jego mowa jest niezrozumiała dla otoczenia,
– nie wymawia głosek [s, z, c, dz, sz, ż, cz, dż, r] lub innych głosek,
– nie reaguje na polecenia,
– realizuje głoski międzyzębowo,
– oddycha ustami/śpi z otwartą buzią,
– jest niechętny do zabaw ruchowych,
– ma problemy z koordynacją ruchową,
– ma problemy z utrzymaniem równowagi,
– nie lubi określonych smaków, zapachów, faktur, których dotyka,
– nie czuje, że jest dotykane, brudne, że coś go boli lub unika brudzenia, ostrożnie dotyka nowych rzeczy,
– zachowuje się agresywnie w stosunku do innych,
– nie radzi sobie z przeżywanymi emocjami,
– często mówi o swoich lękach,
– jest wycofany w grupie i nieśmiały w stosunku do rówieśników/dorosłych,
– nie potrafi skoncentrować się na zadaniu,
– nieprawidłowo trzyma narzędzie pisarskie.Oprac. mgr Magdalena Chomiuk
Bibliografia:
1.K. Skarbek, I. Wrońska, Diagnoza i wspomaganie rozwoju psychoruchowego dziecka w wieku przedszkolnym.Źródło:
https://centrumterapiidzieci.pl/umiejetnosci-6-latka/https://centrumterapiidzieci.pl/umiejetnosci-6-latka/ [13.05.2026]